راهنمای جامع اجزای تابلو برق

در بیشتر ساختمان‌های مسکونی، اداری یا تجاری، شما می‌توانید یک جعبه فلزی بزرگ روی دیوار طبقه همکف (پارکینگ) مشاهده کنید. این جعبه همیشه بسته است و در داخل آن تجهیزات الکتریکی مختلفی نصب شده است. این تجهیزات برای کنترل، حفاظت و اندازه‌گیری برق ساختمان طراحی شده‌اند. وظیفه اصلی تابلو برق، توزیع یا تبدیل نیروی الکتریکی در ساختمان است.

در این مقاله، قصد داریم به طور کامل در مورد تابلو برق توضیح دهیم و انواع مختلف آن را معرفی کنیم.

تابلو برق چیست؟

تابلو برق در واقع یک صندوق است که در داخل آن تجهیزات برقی نصب می‌شوند. این تجهیزات وظیفه دارند که برق یک ساختمان را کنترل کنند و انرژی الکتریکی را به بخش‌های مختلف ساختمان توزیع کنند. تابلو برق کابینتی است که دستگاه‌های مختلف برای کنترل، حفاظت، تنظیم و نمایش اطلاعات، در داخل آن نصب می‌شوند. انواع مختلفی از تابلو برق وجود دارند که به زودی آنها را معرفی خواهیم کرد.

هدف استفاده از تابلو برق، امکان استفاده بهینه از سیستم‌های الکتریکی ساختمان با کمترین هزینه ممکن است. با استفاده از تابلو برق، سرویس و تعمیر تجهیزات به راحتی و سرعت بالاتری انجام می‌شود. همچنین، این تابلوها امکان نظارت و کنترل دقیق‌تر بر سیستم الکتریکی ساختمان را فراهم می‌کنند.

در ادامه، انواع مختلف تابلو برق را از نظر ولتاژ و عملکرد بررسی می‌کنیم.

انواع تابلو برق از نظر ولتاژ کدامند؟

تابلوهای برق بر اساس سطح ولتاژ، به دو دسته تقسیم می‌شوند: تابلوهای فشار ضعیف (LV) و تابلوهای فشار متوسط (MV).

تابلوهای فشار ضعیف (LV):
– سطح ولتاژ: تا 1 کیلوولت (1000 ولت).
– مواد ساخته شده:از جنس ورقه‌های آهن یا عایق چدن.
– نوع نصب: می‌توانند به‌صورت دیواری یا ایستاده نصب شوند.
– استفاده: برای کنترل و توزیع برق در ساختمان‌ها، صنایع کوچک و متوسط، و سایر مکان‌های با ولتاژ پایین مورد استفاده قرار می‌گیرند.

تابلوهای فشار متوسط (MV):
– سطح ولتاژ: از 1 تا 36 کیلوولت.
– شیوه مونتاژ: معمولا به‌صورت چند سلولی.
– تجهیزات داخلی: شامل ترانسفورماتورهای سنجش ولتاژ، کلیدهای پاور، کلیدهای جداکننده زمین، باس بار، کنتاکتورهای فشار متوسط، رله کنترل بار و سایر تجهیزات الکتریکی مورد نیاز.
– استفاده برای توزیع و کنترل برق در صنایع بزرگ، نیروگاه‌ها، زیرساخت‌های شهری و هر جایی که نیاز به ولتاژ متوسط دارند.

این تابلوها با توجه به نوع ولتاژ مورد استفاده، متفاوت هستند و بر اساس نیازهای خاص مکان‌های مختلف نصب می‌شوند.

انواع دیگر تابلو برق

تابلوهای برق را می‌توان بر اساس محل نصبشان به دو دسته تقسیم کرد: تابلوهای درونی (Indoor) که برای استفاده در داخل ساختمان‌ها مناسب هستند و تابلوهای خارجی (Outdoor) که برای استفاده در فضاهای باز یا محیط‌های خارجی ساخته می‌شوند.

همچنین، از نظر ایستایی، تابلوهای برق را به دو دسته تقسیم می‌کنیم:
1. تابلوهای ايستاده (Self Standing): این تابلوها برای استفاده به‌صورت مستقل هستند و نیازی به ساختار اضافی برای استحکام خود ندارند.

2. تابلوهای دیواری (Wall Mounted): این تابلوها بر روی دیوار نصب می‌شوند و می‌توانند به صورت روکار یا توکار باشند. وقتی تابلو به صورت روکار روی دیوار نصب می‌شود، به آن “Surface Mounted” گفته می‌شود، و وقتی به صورت توکار نصب می‌شود، به آن “Flush Mounted” گفته می‌شود.

با شناخت این تقسیمات، می‌توان برای هر نیاز خاص، نوع مناسبی از تابلو برق را انتخاب و مناسب‌ترین طراحی را برای آن انجام داد.

انواع تابلو برق صنعتی و مسکونی از نظر عملکرد

تابلوهای برق بر اساس عملکرد و نوع کاربری خود به چندین دسته تقسیم می‌شوند. هر تابلو برق می‌تواند در چندین گروه مختلف قرار گیرد، که وظیفه‌ها و مشخصات آنها به شرح زیر است:

1. تابلو برق اصلی:

– این تابلو برق در پست برق نصب می‌شود و به بخشی از ترانس متصل می‌شود که فشار کمتری دارد.
– وظیفه‌ی اصلی آن توزیع برق به ساختمان‌ها یا مراکز صنعتی است.

2. تابلو برق نیمه اصلی:

– این تابلو به‌صورت زیرمجموعه‌ای از تابلو برق اصلی عمل می‌کند و از آن تغذیه می‌شود.
– معمولا برای تأمین برق یک بخش خاص از ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

3. تابلو برق فرعی:

– زیرمجموعه‌ای دیگر از تابلو برق نیمه اصلی که برق به بخش‌های کوچکتری از ساختمان تامین می‌کند، مانند موتورخانه‌ها.

4. تابلوهای حفاظتی و کنترلی:

– این تابلوها دارای نمایشگرهایی برای اندازه‌گیری جریان مصرفی و مختلف هستند.
– برای کنترل و حفاظت از الکتروموتورهای AC یا DC استفاده می‌شوند.

5. تابلوهای پروسه صنعتی:

– این تابلوها با استفاده از PLC، قابلیت کنترل دقیق جریان ورودی و خروجی را دارند.
– برای کاربردهای صنعتی مانند خطوط تولید و پردازش استفاده می‌شوند.

6. تابلوهای اصلاح ضریب قدرت:

– این تابلوها شامل مجموعه‌ای از خازن‌ها برای اصلاح ضریب توان شبکه هستند.
– به آنها بانک خازنی هم می‌گویند و در شبکه‌های بزرگ برق قرار می‌گیرند.

7. تابلوهای توزیع برق:

– این تابلوها تنها وظیفه توزیع برق بین بخش‌های مختلف یک ساختمان یا سیستم صنعتی را دارند.
– معمولا دارای کلیدهای مینیاتوری متعددی هستند برای کنترل مدارهای مختلف.

این تابلوها بر اساس نوع وظیفه و محیط کاربردشان تفاوت دارند و برای تأمین برق به صورت انعطاف‌پذیر و مطمئن در ساختمان‌ها و صنایع مختلف استفاده می‌شوند.

تابلو های برق دارای اجزای مختلفی هستند که همه با هم هماهنگ شده‌اند تا عملکرد صحیح و ایمنی را برای سیستم فراهم کنند. در زیر به توضیح اجزای اصلی تابلو برق می‌پردازیم:

1. کلیدها و سوئیچ‌ها:

– این اجزای اصلی تابلو برق برای قطع یا وصل کردن جریان الکتریکی استفاده می‌شوند.
– نوعی از آنها کلیدهای سلکتوری و غلتکی هستند که بر اساس نیاز به کار می‌روند.

2. کنتاکتور:

– کنتاکتور یک وسیله الکترومغناطیسی است که در مدارهای با جریان بالا استفاده می‌شود.
– این قطعه می‌تواند مدار را از راه دور قطع یا وصل کند و در تابلوهای برق فشار قوی و صنعتی بسیار حیاتی است.

این اجزا به‌طور کلی برای کنترل و مدیریت جریان الکتریکی در تابلوهای برق استفاده می‌شوند و از طریق آنها می‌توان به‌طور ایمن و کارآمد جریان برق را توزیع کرد.

تابلوهای برق شامل اجزای مختلفی هستند که با هم هماهنگ شده‌اند تا به طور ایمن و کارآمد جریان الکتریکی را مدیریت کنند. در زیر به توضیح اجزای اصلی تابلو برق می‌پردازیم:

1. کلیدها و سوئیچ‌ها:

– این اجزای اصلی برای قطع و وصل کردن جریان الکتریکی استفاده می‌شوند.
– نمونه‌هایی از آنها کلیدهای سلکتوری و غلتکی هستند که به صورت دستی یا اتوماتیک کار می‌کنند.

2. کنتاکتور:

– کنتاکتور یک دستگاه الکترومغناطیسی است که برای کنترل جریان‌های بالا در تابلوهای برق فشار قوی استفاده می‌شود.
– این وسیله می‌تواند مدار را از راه دور قطع یا وصل کند.

3. بی متال:

– این نوع کلید با افزایش دما فعال می‌شود و برای محافظت از الکتروموتورها در برابر بار اضافی استفاده می‌شود.
– وقتی دما افزایش می‌یابد، فلز بی متال منبسط می‌شود و کنتاکت‌ها به یکدیگر متصل می‌شوند.

4. ترانس:

– ترانس در تابلوهای برق برای افزایش یا کاهش ولتاژ یا جریان مدار استفاده می‌شود، به ویژه در تنظیم ولتاژ برای مدارهای مختلف.

5. رله:

– رله در تابلوهای برق برای انتقال و کنترل ولتاژ و جریان استفاده می‌شود، به خصوص در شرایط خطا یا برقراری اتصال بین نقاط مختلف مدار.

6. شینه (باس بار):

– این قطعه رسانا از جنس فلز مس ساخته شده و جریان الکتریکی را بین بخش‌های مختلف تابلو برق توزیع می‌کند.

در کنار اینها، سیم‌ها و کابل‌ها نیز برای ارتباط بین اجزا مختلف استفاده می‌شوند و دستگاه‌های اندازه‌گیری مانند مولتی متر برای تست و اندازه‌گیری ولتاژ و جریان الکتریکی در تابلوهای برق استفاده می‌شوند.

برای بررسی جریان خروجی تابلو برق از آمپرمتر کلمپی استفاده می‌شود. این دستگاه به راحتی می‌تواند جریانی که از یک سیم عبور می‌کند را اندازه‌گیری کند، بدون اینکه نیاز به قطع کردن سیم یا ایجاد برش در آن باشد. یکی از مزایای این دستگاه این است که سطح ایمنی را در هنگام اندازه‌گیری جریان افزایش می‌دهد.

آمپرمتر کلمپی به دلیل سادگی و سهولت کار با آن، بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. با استفاده از این دستگاه، می‌توان به راحتی جریانی که از سیم یا کابل عبور می‌کند را اندازه‌گیری کرد، حتی بدون نیاز به قطع کردن جریان در مدار.

در این مقاله ما به شما در مورد تابلو برق و انواع مختلف آن توضیح دادیم. همچنین اجزای داخلی این تابلوها را نام بردیم و توضیح دادیم که هر کدام از این اجزا چه کارهایی را انجام می‌دهند. امروزه، استفاده از انرژی برق در تمام ساختمان‌ها بسیار ضروری است و تابلوهای برق نقش اساسی در حفاظت و کنترل توزیع برق دارند. وسایلی مانند مولتی متر و آمپرمتر کلمپی نیز برای اندازه‌گیری ولتاژ و جریان در تابلوهای برق بسیار مفید و کاربردی هستند.