لوله کشی و تجهیزات نگه دارنده ی سیستم های اطفاء حریق

در سیستم‌های آتش‌نشانی، لوله‌کشی به دو نوع تقسیم می‌شود: سیستم تر و سیستم خشک، و یا ترکیبی از این دو. در ایران، با توجه به الزامات جدید آتش‌نشانی، اجرای سیستم خشک لازم نیست و سیستم ترکیبی نیز تأیید شده است.

سیستم‌های تر یا Wet Pipe Sprinkler Systems به لوله‌هایی گفته می‌شود که همیشه پر از آب هستند. این آب به طور مستمر در داخل لوله‌ها حضور دارد و در صورت حریق، به‌طور خودکار از اسپرینکلرها به بیرون می‌آید تا آتش را خاموش کند.

سیستم‌های خشک یا Dry Pipe Sprinkler Systems از لوله‌هایی تشکیل شده‌اند که در داخل آنها آب نیست. در صورت حریق، آب به وسیله نیروهای آتش‌نشانی یا ماشین‌های آب‌رسان به داخل لوله‌ها جاری می‌شود و توسط آتش‌نشانان مجرب برای اطفاء حریق استفاده می‌شود.

لوله‌های آتش‌نشانی باید با بست و مهار مناسبی محافظت شوند، اما جزئیات بیشتر درباره این موضوع در اینجا بررسی نمی‌شود. برای اطلاعات بیشتر درباره سیستم‌های اطفاء حریق، به بخش مربوطه مراجعه فرمایید.

شیرآلات و تجهیزات کنترلی سیستم اطفا حریق

سیستم‌های آتش‌نشانی آبی باید با شیرآلات و تجهیزات کنترلی مجهز شوند که برای پایش و کنترل فشار و دبی آب در بخش‌های مختلف استفاده می‌شوند.

این تجهیزات متنوع هستند و باید بر اساس نقشه‌های تایید شده توسط سازمان آتش‌نشانی نصب و اجرا شوند. برای اطلاعات بیشتر درباره نوع و استفاده از این تجهیزات، به بخش تجهیزات اطفاء حریق مراجعه فرمایید.

مختصری از تجهیزات مورد استفاده به شرح زیر می باشند:

• شیر کشویی رزوه بلند OS & Y Gate valve
• شیر پروانه ای دارای قابلیت ارسال سیگنال Tamper Switch Butterfly Valve
• شیر زاویه ای آتش نشانیAngele Fire Valve
• گیج فشار Pressure gauge
• شیر سیامی Fire Hydrant
• نشاندهنده جریان آب ، فلوسوئیج Water Flow Switch
• شیر یک طرفه Check Valve
• شیر هشدار جریان Wet Alarm Check Valve
• اسپرینکلر Sprinkler
• نازل و شلنگ های آتش نشانی
• شیر تست و تخلیه Test & Drain Valve
• و ….
• پمپ و مخزن آب

پمپ آتش نشانی

همه سیستم‌های آتش‌نشانی آبی باید دارای یک مخزن برای ذخیره‌سازی آب و یک پمپ برای ایجاد فشار و انتقال آب باشند. حجم مخزن مورد نیاز بستگی به منطقه قرارگیری ساختمان، ارتفاع و مساحت ساختمان، دسته‌بندی ساختمان و سایر عوامل دارد. بهترین راهنما برای بررسی این مسائل نقشه‌های تایید شده توسط سازمان آتش‌نشانی است.

سیستم اطفاء حریق ساختمان بسته به نقشه آن، ارتفاع، مساحت و کاربری، از اجزاء مختلفی تشکیل شده است که نیازمند بازرسی و بررسی دوره‌ای هستند.

سیستم اطفاء حریق اسپرینکلر

اسپرینکلرها یکی از بخش‌های اصلی سیستم‌های اطفاء حریق اتوماتیک هستند که به سه دسته اصلی بر اساس جهت پاشش تقسیم می‌شوند:

1. Upright (بالا زن): که به طور عمودی نصب می‌شوند.
2. Pendant (پایین زن): که به طور آویزان از سقف آویزانده می‌شوند.
3. Side wall (دیواری یا بغل زن): که به دیوار نصب می‌شوند.

همچنین اسپرینکلرها بر اساس نحوه واکنش به دو دسته تقسیم می‌شوند:

1. Quick Response (واکنش سریع): که برای واکنش سریع‌تر به حرارت طراحی شده‌اند.
2. Standard Response (واکنش استاندارد): که به شکل استاندارد برای کاربردهای عمومی ساخته می‌شوند.

اسپرینکلرها بر اساس دماهای مختلف، اندازه‌های مختلف و انواع پوشش‌ها تولید می‌شوند تا برای نیازهای مختلف و محیط‌های مختلف قابل استفاده باشند.

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفا حریق

در تعمیر و نگهداری سیستم‌های اطفا حریق و بازرسی اسپرینکلرها، نکات زیر بسیار اهمیت دارند:

1. بررسی ظاهری اسپرینکلرها: باید اسپرینکلرها را بررسی کرد تا از خوردگی، عدم نشتی در اورفیس و اتصال به لوله، و عدم وجود آسیب فیزیکی مطمئن شویم.

2. رزرو اسپرینکلر: هر ساختمان باید تعدادی اسپرینکلر رزرو داشته باشد که در صورت نیاز برای حوادث احتمالی قابل استفاده باشند:
– در صورت استفاده از ۳۰۰ اسپرینکلر یا کمتر، حداقل ۶ اسپرینکلر رزرو شود.
– در صورت استفاده از ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ اسپرینکلر، حداقل ۱۲ اسپرینکلر رزرو شود.
– در صورت استفاده از بیش از ۱۰۰۰ اسپرینکلر، حداقل ۲۴ اسپرینکلر رزرو شود.

3. جعبه ذخیره اسپرینکلرهای رزرو: اسپرینکلرهای رزرو باید در جعبه‌های خاصی نگهداری شوند که بسته به نوع اسپرینکلرها مناسب باشند. این جعبه‌ها نباید در معرض رطوبت، گردوغبار، خوردگی و دمای بالای ۳۸ درجه سانتیگراد قرار گیرند و باید به آنها دسترسی آسان باشد.

این اقدامات مطابق با استانداردهای اطفاء حریق به منظور اطمینان از عملکرد بهینه و ایمنی سیستم‌های حفاظتی ساختمان انجام می‌شود.

آماده به کار بودن پمپ ها و عدم گرفتگی مسیر لوله ها

یکی از نکات مهم در تعمیر و نگهداری سیستم‌های آتش‌نشانی، اطمینان از آماده‌به‌کار بودن پمپ‌ها و جلوگیری از گرفتگی مسیرهای لوله‌ها است.

سیستم آب آتش‌نشانی به طور معمول طولانی مدت بدون استفاده می‌ماند و این باعث می‌شود که آب در مخازن و لوله‌ها رسوب و لجن بگیرد. این موضوع ممکن است منجر به گرفتگی لوله‌ها و ناتوانی کلی سیستم شود.

طراحی مخزن آب مصرفی

در زمان طراحی، پیشنهاد می‌شود که مخزن آب برای مصرف آشامیدنی و آتش‌نشانی به صورت مشترک طراحی شود. این کار نه‌تنها به صرفه‌اقتصادی کمک می‌کند و هزینه‌های ساخت را کاهش می‌دهد، بلکه از ایجاد لجن و رسوب در مخزن به دلیل راکد شدن آب جلوگیری می‌کند.

در طراحی و ساخت مخزن مشترک، باید اصول و ضوابط را رعایت کرد. همچنین، بر اساس استاندارد NFPA 25، برای جلوگیری از رسوب و گرفتگی در لوله‌ها، آب باید به صورت دوره‌ای توسط باز کردن شیر تست و تخلیه به جریان درآید.