بررسی استاندارها و مقررات استفاده از جت فن ها در ساختمان های تجاری

جت فن پارکینگی یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌ها در طراحی سیستم تهویه پارکینگ است. این فن‌ها ابتدا در اروپا برای سیستم‌های تهویه مکانیکی استفاده می‌شد و جزء استانداردهای ساختمانی اروپا بودند. اما حالا به طور گسترده در سراسر جهان برای تهویه پارکینگ‌ها و کنترل دود استفاده می‌شود.

با توجه به اینکه در ساختمان‌های امروزی معمولاً پارکینگ‌ها در زیرزمین و در فضاهای بزرگ و بدون دریچه طراحی می‌شوند، نیاز به یک سیستم تهویه کارآمد بسیار مهم است. جت فن پارکینگی بهترین انتخاب برای گردش هوای داخل پارکینگ است. این فن‌ها توانایی تولید فشار بالای هوا را دارند و می‌توانند هوای تازه را به خوبی در کل فضا به گردش درآورند.

برای طراحی و اجرای سیستم جت فن پارکینگی، از محصولاتی مانند فن‌های اسموک F300، جت فن F300 و فن F400 استفاده می‌شود.

اگزاست فن پارکینگ چگونه کار می کند؟

جت فن ها از موتورهای قدرتمند استفاده می‌کنند که می‌توانند به صورت محوری یا گریز از مرکز عمل کنند و در بدنه‌های استوانه‌ای یا مکعبی نصب شده‌اند. این موتورها به خاطر طراحی خاصشان می‌توانند فشار هوای زیادی تولید کنند. این فشار هوا به طور یکنواخت در کل پارکینگ پخش می‌شود و باعث جریان و تهویه هوا می‌شود.

برای عملکرد بهتر، جت فن ها باید به نحوی نصب شوند که هوای تازه ورودی را به خوبی در سطح پارکینگ توزیع کنند و هوای آلوده را به سمت خروجی هدایت کنند.

ضوابط اجرای جت فن تهویه پارکینگ

برای طراحی سیستم‌ تهویه مکانیکی با جت فن باید به مراحل زیر توجه کرد.

مرحله اول:

پلان طراحی پارکینگ چگونه باید باشد؟

1. داشتن جریان طبیعی هوا در پارکینگ

در طراحی پارکینگ با جت فن ها، تهویه دود یکی از مسائل بسیار مهم است. ابتدا باید مکان‌هایی که هوای تازه وارد می‌شود (Supply) و جایی که هوای آلوده خارج می‌شود (Exhaust) مشخص شوند. طراحی و قرار دادن جت فن‌ها باید به گونه‌ای باشد که جریان هوای طبیعی را در کل پارکینگ ایجاد کند و بخش‌های بیشتری از پارکینگ را تحت پوشش قرار دهد.

بنابراین، باید توجه کرد که محل‌های ورود و خروج هوا (Supply و Exhaust) نباید در یک سمت یا دیوار واحد قرار بگیرند. اگر این کار انجام شود، ممکن است در بعضی نقاط پارکینگ فضایی بدون جریان هوا یا تهویه مناسب (فضای مرده) ایجاد شود.

نکات مهم اجرایی

برای سیستم‌های تهویه با جریان خطی، باید دریچه‌های ورود و خروج هوا (Supply و Exhaust) به اندازه طول پارکینگ از هم فاصله داشته باشند.

در سیستم‌های تهویه گردشی، که دریچه‌های ورود و خروج هوا نزدیک به هم هستند، مقاومت بیشتری در برابر جریان هوا وجود دارد. با این حال، بهتر است که فاصله مناسبی بین این دو دریچه رعایت شود.

نقاط ورود هوای جبرانی باید شامل رمپ‌های دسترسی به بیرون نیز باشد.

طراحی سیستم تهویه مکانیکی باید به گونه‌ای باشد که مسیر طبیعی حرکت هوا از نقطه ورود تا نقطه خروج هوا را پشتیبانی کند.

2. استاندارد طراحی سقف در پارکینگ

برای بهبود عملکرد سیستم تهویه با جت فن ها و افزایش بازدهی، باید جت فن‌ها را به‌صورت موازی با جهت تیرهای سقف نصب کنید.

اگر نتوانید جت فن ها را موازی با تیرهای سقف نصب کنید و مجبور شوید آن‌ها را عمود بر تیرها قرار دهید، ممکن است بازدهی سیستم تهویه کاهش یابد. در این حالت، ممکن است به تعداد بیشتری جت فن نیاز باشد تا تهویه به خوبی انجام شود.

3. ارتفاع مجاز سقف پارکینگ برای اجرای جت فن پارکینگی

هر چه ارتفاع پارکینگ بیشتر باشد، طراحی و انتخاب سیستم تهویه انعطاف‌پذیرتر می‌شود. همچنین، اگر ارتفاع پارکینگ محدود است، می‌توان جت فن ها را بین تیرهای سقف نصب کرد تا ارتفاع سیستم را کاهش داد. این موضوع به طور دقیق‌تر تفاوت بین نصب جت فن‌ها به صورت موازی و عمود بر تیرهای سقف را توضیح می‌دهد، که در شکل‌های زیر قابل مشاهده است.

4. وجود موانع سقفی در بحث تهویه پارکینگی

اگر لازم باشد جت فن ها را به صورت عمود بر تیرهای سقف نصب کنید، باید آنها را در فاصله کافی از موانع قرار دهید. این فاصله افقی باید حداقل ۸ برابر ارتفاع مانع برآمده از سقف باشد. مثلاً، اگر ارتفاع مانع ۲۰۰ میلی‌متر است، فاصله افقی جت فن‌ها از مانع باید حداقل ۱۶۰۰ میلی‌متر باشد. همچنین، نازل‌های جت فن‌ها باید به گونه‌ای طراحی شوند که هوا با زاویه مناسب به سمت پایین هدایت شود تا از برخورد با موانع سقفی جلوگیری شود.

5. برخورد هوای جت فن با سایر سیستم‌های ساختمان

آیا جت فن عملکرد اسپرینکلر را مختل میکند؟

وجود جت فن ها در پارکینگ ممکن است باعث تأخیر ۶۰ تا ۱۲۰ ثانیه‌ای در عملکرد اسپرینکلرها شود. همچنین، چون اسپرینکلرها به طور یکنواخت پخش می‌شوند، نصب جت فن‌ها ممکن است مشکل‌ساز باشد.

برای نصب سیستم‌های مکانیکی دیگر مانند اسپرینکلرها، علائم، و لوله‌های آبرسانی، باید آنها را خارج از ناحیه‌ای که جت فن‌ها هوا را تخلیه می‌کنند، نصب کنید. در شکل زیر، فاصله لازم بین جت فن ها و سیستم‌های اسپرینکلر نشان داده شده است.

مرحله دوم:

مشخصات جت فن پارکینگی و فاصله بین آنها

در جدول زیر، فاصله‌های مجاز و توصیه‌شده برای نصب فن‌های دمنده با ظرفیت‌های مختلف مشخص شده است. این فاصله‌ها شامل حداکثر فاصله بین دو فن و ناحیه پوشش تقریبی هر فن می‌شود. این مقادیر راهنمایی برای نصب فن‌ها به‌صورت سری و پشت‌سرهم هستند. وقتی از فن‌ها با این فاصله‌ها استفاده می‌کنید، باید مطمئن شوید که سرعت هوا در بیشتر مناطق تهویه شده بیشتر از 1 متر بر ثانیه باشد. در شرایط ایده‌آل، طراحی‌هایی که با این فواصل انجام شده، معمولاً مؤثر بوده‌اند.

محاسبات تراست جت فن پارکینگی

میزان دهش فن (Thrust) به سرعت فن و مشخصات Thrust rating بستگی دارد. برای توضیح ساده‌تر، Thrust rating به معنی نیرویی است که فن تولید می‌کند و بر حسب نیوتن (N) اندازه‌گیری می‌شود. این نیرو نشان‌دهنده قدرت فن در جابجایی هوا است و معمولاً فن‌ها در سرعت‌های بالا و پایین کار می‌کنند.

برای طراحی سیستم تهویه با جت فن ها، چند عامل مهم داریم:

– ρ: چگالی هوای عبوری از جت فن، که مقدار ثابتی است چون جت فن‌ها در موقعیت‌های ثابت قرار دارند.
– A: مساحت سطح خروجی جت فن.
– V: سرعت جریان هوای عبوری از جت فن، که به سرعت چرخش فن بستگی دارد.

به طور کلی، استفاده از فن‌های بزرگتر با ظرفیت بالاتر به‌صرفه‌تر از استفاده از تعداد بیشتر فن‌های کوچکتر است. اما در پارکینگ‌هایی با طراحی خاص یا غیرمعمول، ممکن است نیاز به استفاده از تعداد بیشتری فن با ظرفیت پایین‌تر برای تهویه مؤثرتر باشد.

مرحله سوم:

طراحی سیستم تهویه مکانیکی با جت فن پارکینگی

برای محاسبه تعداد جت فن های مورد نیاز در پارکینگ، می‌توانیم نیروی دهش جت فن را برای هر 100 مترمربع از مساحت پارکینگ در نظر بگیریم.

جت فن ها باید به گونه‌ای نصب شوند که هوا را به سمت دلخواه هدایت کنند، بدون اینکه سرعت بالای هوا در نزدیکی فن‌ها باعث ایجاد مشکلاتی برای افراد در پارکینگ شود. به همین دلیل، باید مطمئن شویم که جریان هوای فن‌ها به اندازه کافی بلند است تا به فن بعدی در مسیر برسد و هیچ بخشی از پارکینگ بدون تهویه نماند.

شکل زیر نمونه‌ای از نحوه اندازه‌گیری و جانمایی جت فن ها در پارکینگ بر اساس مساحت کف را نشان می‌دهد.

پارامترهای مهم طراحی جت فن پارکینگ

بر اساس 5N بر 100m2 مساحت کف پارکینگ:

حداقل مقدار قدرت پرتاب کل موردنیاز را میتوان با انتخاب 4 عدد فن JISU-CPC-50N با سرعت کم(عملکرد پرتاب 25N)

طبق جدول، برای فن‌هایی که نیروی دهش (Thrust) آن‌ها 25 نیوتن (N) است، فاصله مجاز پیشنهادی بین فن‌ها 30 متر است. در طراحی جت فن‌های سقفی به‌صورت سری، حداکثر فاصله برای آخرین فن با نیروی دهش 25 نیوتن تا دیوار، باید کمتر از 40 متر باشد. رعایت این فاصله به بهتر عمل کردن سیستم تهویه کمک می‌کند و باعث می‌شود که هوا به خوبی در کل منطقه پخش شود.

محل مناسب نصب سنسور مونوکسید کربن پارکینگ

چون راهنمایی برای نصب سنسورهای مونوکسید کربن معمولاً بر اساس سیستم‌های کانال‌کشی است، می‌توان از این اصول به‌عنوان مبنای نصب سنسورها در سیستم‌های جت فن استفاده کرد:

– هیچ نقطه‌ای از پارکینگ نباید بیشتر از 25 متر از محل نصب سنسور مونوکسید کربن فاصله داشته باشد. هر سنسور مونوکسید کربن معمولاً حدود 50 متر دایره‌ای را پوشش می‌دهد.
– برای نصب سنسورهای اضافی، بهتر است آن‌ها را در مناطقی از پارکینگ قرار دهید که احتمال تجمع افراد وجود دارد و این مناطق سیستم تهویه جداگانه‌ای ندارند.
– نصب سنسورهای مونوکسید کربن روی ستون‌های پارکینگ معمولاً بهترین روش است.
– نصب سنسورهای مونوکسید کربن در مناطقی که احتمال بالاتر بودن میزان مونوکسید کربن وجود دارد، موثرتر خواهد بود. همچنین، نصب سنسور در نزدیکی دریچه ورودی هوای تازه ممکن است کارایی آن را کاهش دهد.

اگر جت فن ها در هر ردیف پارکینگ نصب شوند و فاصله‌های توصیه‌شده برای سرعت پایین جت فن‌ها رعایت شود، می‌توان با استفاده از یک سنسور مونوکسید کربن برای هر جت فن و اضافه کردن سنسورهای اضافی در مکان‌های تجمع، دستورالعمل‌ها را دنبال کرد.

در نتیجه، برای پوشش بهتر این پارکینگ، پیشنهاد می‌شود از ۵ سنسور مونوکسید کربن استفاده کنید که شامل ۴ سنسور برای هر جت فن و ۱ سنسور اضافی در مکان‌های تجمع است.

حسگر مونوکسید کربن چگونه کار می کند؟

محل نصب سنسورهای مونوکسید کربن بسیار مهم است. علاوه بر اینکه باید حسگرهای با کیفیت انتخاب شوند و به درستی طراحی شده باشند، جای دقیق نصب آن‌ها نیز در سرعت و دقت هشداردهی تأثیر زیادی دارد.

در پارکینگ‌ها، حداکثر مقدار مجاز غلظت مونوکسید کربن ppm50 است. اگر غلظت مونوکسید کربن بیشتر از این مقدار شود، سنسور به پنل کنترل مرکزی هشدار می‌دهد. پنل کنترل مرکزی سپس دستور می‌دهد که هوای بیشتری از پارکینگ تخلیه شود و سیستم تهویه پارکینگ فعال‌تر شود.

مرحله چهارم:

محاسبه “هوای تخلیه” و “هوای ورودی جبرانی” در پارکینگ

بخش 4 استاندارد AS/NZS 1668.2:2012 جزئیات لازم برای تهویه پارکینگ‌ها با جت فن را توضیح می‌دهد. به‌ویژه، زیر بخش‌های 4.4.3 و 4.4.4.2 به محاسبه میزان هوای تخلیه مربوط می‌شوند.

در مثال زیر، محاسبه هوای تخلیه با استفاده از فرمول‌های موجود در این استاندارد انجام می‌شود.

طبق استانداردهای استرالیایی، برای تهویه پارکینگ‌ها باید میزان هوای جبرانی بین 75 تا 90 درصد از میزان هوای تخلیه شده باشد و فشار هوا در پارکینگ باید منفی باشد. حداکثر فشار مجاز در پارکینگ طبق این استاندارد، 12 پاسکال (Pa) است.

برای محاسبه میزان هوای تخلیه، می‌توان از فرمول‌های زیر استفاده کرد:

1. 2000 × F × T: حداقل مقدار هوای لازم در هر بار عمل کردن (بر حسب لیتر بر ثانیه)
2. 0.85 × P × (100 × n1 + n1 × d1 + n2 × d2) × E × T: میزان هوای تخلیه (بر حسب لیتر بر ثانیه)
3. 2.5 × P: حداقل مقدار هوا بر اساس مساحت پارکینگ (بر حسب لیتر بر ثانیه)

در این فرمول‌ها:
– A: مساحت طبقه یا زون پارکینگ بر حسب مترمربع
– d1: فاصله متوسط مسیر رانندگی برای خروج خودروهایی که در پارکینگ پارک شده‌اند (بر حسب متر)
– d2: فاصله متوسط رانندگی برای خروج خودروهایی که از زون یا طبقه خاصی عبور می‌کنند، به جز مسیرهایی که به‌عنوان مناطق صف تعیین شده و تهویه آن‌ها مطابق بند 4.6 صورت می‌گیرد.

با استفاده از این مقادیر و فرمول‌ها، می‌توانید میزان هوای لازم برای تهویه صحیح پارکینگ را محاسبه کنید.

در استاندارد AS/NZS 1668.2:2012، برای محاسبه میزان هوای تخلیه پارکینگ، باید از عوامل زیر استفاده کنید:

– E: عامل مواجهه کارکنان با محیط مورد نظر.
– F: عامل استفاده کارکنان از محیط مورد نظر.
– n1: تعداد جایگاه‌های پارکینگ در زون یا طبقه مورد نظر.
– n2: تعداد جایگاه‌های پارکینگ در سایر قسمت‌های پارکینگ که از زون یا طبقه مورد نظر مسیر خروج دارند.
– P: ضریب استفاده از پارکینگ.
– T: ضریب نوع وسیله نقلیه.

اگر پارکینگ شما دارای ناحیه بزرگ برای صف‌بندی وسایل نقلیه است، باید به بخش 4.6 استاندارد AS/NZS 1668.2:2012 مراجعه کنید تا جزئیات بیشتری را بیابید.

پیوست:

برای محاسبه میزان هوای تخلیه پارکینگ، باید از دو فاکتور استفاده کنید:

– ضریب نوع وسیله نقلیه (T)
– ضریب استفاده از پارکینگ (P)

این فاکتورها بر اساس استاندارد AS/NZS 1668.2 – 2012 در جداول مشخصی آمده‌اند که باید به آن‌ها مراجعه کنید.

در پارکینگ‌های بسته، از جت فن‌ها برای تهویه استفاده می‌شود. این جت فن‌ها می‌توانند در دو سرعت مختلف (بالا یا پایین) کار کنند و جایگزین سیستم‌های کانال‌کشی مرسوم شوند. همچنین، جت فن‌ها می‌توانند برای بهبود جریان هوا در پارکینگ‌های باز استفاده شوند.

این سیستم‌های تهویه کمک می‌کنند تا دود و آلاینده‌های ناشی از خودروها مانند مونوکسید کربن (CO)، اکسیدهای نیتروژن (NOX)، دی‌اکسید گوگرد (SO2)، و فلزات سنگین را از پارکینگ خارج کنند. علاوه بر این، در مواقع آتش‌سوزی، این سیستم‌ها به محدود کردن انتشار دود و کمک به آتش‌نشانان در کنترل آتش کمک می‌کنند.