ضوابط،بررسی و نگهداری تجهیزات آتش نشانی

در نگهداری و تعمیر تجهیزات سیستم‌های اعلام حریق که جزء حساس‌ترین دستگاه‌های اندازه‌گیری و عملیاتی هستند، الزامات خاصی وجود دارد. این سیستم‌ها همواره با مشکلاتی مانند آلارم‌های کاذب روبرو می‌شوند، بنابراین نیاز به سرویس و نگهداری منظم دارند تا اطمینان حاصل شود که به‌طور صحیح عمل می‌کنند.

تکنولوژی روز به وسایلی بدون نیاز به تعمیرات پیشرفته است، اما تجهیزات اعلام حریق به دلیل حساسیت بالا نسبت به اشکالات، به نگهداری دوره‌ای نیاز دارند. سیستم‌های آدرس‌پذیر و هوشمند از نظر ساختار داخلی تجهیزات، نگهداری آسان‌تری را فراهم می‌کنند. در این نوع سیستم، مشکلاتی مانند کثیفی دتکتورها، عملکرد نامناسب شستی، و اشکالات در آژیر و ماژول‌های واسط به‌طور خودکار شناسایی و به‌موقع رفع می‌شوند. همچنین، هماهنگی بین دتکتور و پانل باعث مانیتورینگ مداوم وضعیت هر دتکتور می‌شود تا همه حالات به‌طور مشخص و قابل دسترس باشند.

اما در سیستم‌های متعارف، تا زمان خروج یک دتکتور از مدار، فقط وضعیت هر زون قابل مشاهده است و مشکلاتی مانند کثیفی دتکتورها یا عملکرد نامناسب آن‌ها فقط با آلارم‌ها یا تست‌های دوره‌ای قابل شناسایی هستند.

در نهایت، انتخاب بین این سیستم‌ها بسته به نیازهای خاص و مشخصات ساختمان بسیار مهم است و سیستم‌های هوشمند و آدرس‌پذیر مزایای بسیاری در این زمینه دارند.

بازدیدهای هفتگی

در هر بازدید از پانل اصلی اعلام حریق، نمایشگر، باتری، و تغذیه بررسی می‌شوند تا اطمینان حاصل شود که به درستی عمل می‌کنند. شستی‌ها به صورت تصادفی بررسی می‌شوند و هر ۶ ماه یک بار تمامی آن‌ها چک می‌شوند. دفتر ثبت آلارم‌ها بررسی می‌شود تا اگر سیستم در گذشته فعال شده بود، دلیل آن بررسی و اشکالاتش رفع می‌شود.

در نهایت، تمام عملیات انجام شده و شماره تجهیزاتی که سرویس شده‌اند، ثبت می‌شود. فرکانس بازدید هفتگی بسته به حساسیت محل، تردد افراد، تعداد افراد موجود و تمیزی محل، می‌تواند از یک تا ۴ هفته یکبار تغییر کند.

بازدیدها و فعالیت‌­های شش ماهه

در این دوره، تمامی اتصالات، کابل‌ها و سیم‌ها بررسی شده و صحت عملکرد آن‌ها تأیید می‌شود. آژیرها بررسی و از سلامت آن‌ها اطمینان حاصل می‌شود. دتکتورهایی که در مناطقی با آلودگی یا تأثیرات بادی قرار دارند، تمیز شده و عملکردشان بررسی می‌شود.

تمامی شستی‌ها نیز بررسی و برچسب تایید (CERTIFICATE) بر روی آن‌ها قرار می‌گیرد. آژیرهای خارج از ساختمان، فلاشر و تمامی بخش‌های متصل به زون نیز تست می‌شوند.

همچنین، بخشی از دتکتورهای متصل به هر زون در این دوره تمیز شده و مورد مراقبت و نگهداری قرار می‌گیرند.

تست‌­های سالیانه

همه دتکتورهای متصل به هر پانل اعلام حریق باید حداکثر هر سه سال یک بار تمیزکاری و تست عملکرد شوند. این خدمات می‌توانند به دوره‌های شش ماهه، یک ساله یا سه ساله تقسیم شوند.

در این دوره‌ها، تمام تجهیزات شامل دتکتورها، شستی‌ها، آژیرها، فلاشرها، مدول‌های واسطه و جداکننده‌ها بررسی کامل می‌شوند. اگر مکان نصب دتکتورها کاملاً یا جزئی آلوده باشد، فراوانی این خدمات کاهش می‌یابد.

نشانگرهای خارجی نیز سالانه بررسی می‌شوند. همچنین، مدارها و بوردها به صورت سالیانه بر اساس دستورالعمل سازنده تمیزکاری و بررسی می‌شوند، و در صورت لزوم، باتری‌های پشتیبان (مانند نیکل کادمیوم یا لیتیوم) تعویض می‌شوند.

تست حساسیت

در این دوره، تمام دتکتورهای متصل به هر پانل اعلام حریق باید حداکثر هر سه سال یکبار تمیزکاری و تست عملکرد شوند. برای دتکتورهای حرارتی غیر قابل بازنشانی، تست انجام می‌شود تا مطمئن شویم که به درستی عمل می‌کنند. دتکتورهای دودی نیز با تستر مخصوص، حساسیتشان بررسی می‌شود و نتایج آن بر روی دتکتور یا دستگاه ثبت می‌شود.

در زمان نصب تجهیزات و یک سال پس از آن، هر چهار سال یکبار این تست‌ها انجام می‌شوند و بر روی دتکتورها برچسب تایید و تاریخ نصب قرار می‌گیرد. باتری اصلی اسیدی معمولاً هر چهار سال تعویض می‌شود، اما اگر در دمای بیش از ۲۵ درجه سانتیگراد نگهداری شود یا بارگذاری بیش از چهار بار اتفاق بیفتد، این زمان ممکن است کاهش یابد.

هر دتکتور می‌تواند بین ۸ تا ۱۰ سال مورد استفاده قرار گیرد و بعد از این مدت، حتی اگر سالم باشد نیاز به تعویض دارد. در طول هر سرویس، متخصص سرویس و نگهداری باید بر روی دتکتورها برچسب تایید و تاریخ نصب قرار دهد و این اطلاعات در دفتر مناسب ثبت شود. شماره تماس متخصص نیز در محل نصب پانل اعلام حریق قرار می‌گیرد تا در صورت نیاز به تعمیر سریع اقدام شود.

در سیستم‌های هوشمند، اگر قبل از زمان تعمیرات مشکلی با دتکتورها یا تجهیزات دیگر مشخص شود، متخصص سرویس و نگهداری به‌طور فوری از طریق مسئول ساختمان به محل مراجعه و رفع مشکل می‌پردازد. تاریخ سرویس قبلی و بعدی همچنین با خط کشیده بر روی پانل نصب می‌شود.

تمامی این عملیات بر روی پانل‌های اصلی، تکرارکننده‌ها، و تلفن‌کننده‌های خودکار اعمال می‌شود و علاوه بر موارد فوق، بر اساس راهنمایی‌های تولید کننده، باتری، برنامه، و وایرینگ‌ها نیز بررسی می‌شوند و نتایج آنها در دفتر مربوطه ثبت می‌شود.

هشدار کاذب

یکی از مشکلات سیستم‌های خودکار اعلام حریق، ارسال اشتباه و نادرست هشدارهاست که می‌تواند مشکلات زیادی ایجاد کند. در سال ۲۰۰۱ در انگلستان، ۴۸۱۱۰۰ حادثه اشتباهی ثبت شد که ۲۷۹۸۰۰ حادثه به دلیل عملکرد نادرست تجهیزات و ۷۴۱۰۰ حادثه به دلیل استفاده نادرست و بدخواهانه از تجهیزات بود.

پیام‌­های خطا را می­‌توان در پنج گروه طبقه­ بندی کرد:

هشدارهای خطایی که به اشتباه از سیستم‌های اعلام حریق ارسال می‌شوند، ممکن است از موارد زیر ناشی شوند:

1. استفاده معمولی: مانند پخت و پز، دود سیگار، وجود گرد و غبار، حشرات و موارد مشابه.

2. عیب در شبکه: ایجاد خطاها و مشکلات ناشی از عیب‌ها در شبکه‌های اعلام حریق.

3. اقدامات مغرضانه: مثل شکستن شیشه‌های دتکتورها یا ایجاد دود مصنوعی برای فعال کردن آژیرها به دلایل عناد و آزار.

4. نیت خیرخواهانه و عجولانه: مثل شکستن شیشه‌های دتکتورها به دلیل مظنون شدن به وقوع حریق یا اقداماتی از این قبیل.

5. خطای ناشناخته: مواردی که در هیچ یک از دسته‌های بالا قرار نمی‌گیرند، اما معمولاً به دلیل نصب نادرست یا عدم نگهداری مناسب از تجهیزات رخ می‌دهند و باعث ارسال هشدارهای نادرست و دروغین می‌شوند.

این هشدارها می‌توانند باعث ایجاد مشکلات زیادی شوند و نیازمند مراقبت و نظارت دقیق بر روی سیستم‌های اعلام حریق هستند تا به درستی عمل کنند.

هر یک از عوامل زیر می­‌توانند منجر به اعلام هشدار نادرست شوند:

در زیر فهرستی از عواملی که می‌توانند باعث ارسال هشدارهای نادرست از سیستم‌های اعلام حریق شوند آمده است:

1. آشپزی و پخت و پز: بخار و دود ناشی از آشپزی و پخت و پز.

2. بخار آب و رطوبت زیاد: بخصوص در اطراف دستگاه‌های باز شونده یا استحمام.

3. دود سیگار: دودی که توسط سیگارها تولید می‌شود.

4. گرد و غبار: ذرات معلق در هوا که می‌توانند باعث تشخیص اشتباهی حریق شوند.

5. حشرات: حضور حشرات که ممکن است به عنوان دود یا بخار تشخیص داده شوند.

6. اسپری‌های مختلف: مانند اسپری‌های ضدعفونی کننده یا پاشیدن اسپری‌های دیگر.

7. دود ناشی از فعالیت‌های خارج از ساختمان: مانند آتش‌بازی یا فعالیت‌های صنعتی خاص.

8. برشکاری، جوشکاری و عملیات مشابه: فعالیت‌های صنعتی که ممکن است دود یا بخار تولید کنند.

9. دودهای نمایشی: مانند جلوه‌های نوری یا دودی که در تئاترها استفاده می‌شود.

10. دستگاه‌های بخور و نورهای شمع یا نفت سوز: که می‌توانند به عنوان دود تشخیص داده شوند.

11. پارازیت‌ها و تداخل‌های الکترومغناطیسی: ممکن است باعث تداخل در عملکرد سیستم‌های اعلام حریق شوند.

12. نوسانات زیاد دما: تغییرات ناگهانی در دما که باعث اشتباهی حریق تلقی شوند.

13. تغییر کاربری فضاها: بدون توجه به شرایط طراحی اولیه سیستم اعلام حریق.

14. عدم تناسب دتکتور با محل نصب: انتخاب نامناسب دتکتور برای محیط خاص.

15. آزمایش و سرویس بدون غیرفعال کردن سیستم: که ممکن است به ارسال هشدارهای نادرست منجر شود.

16. آسیب‌های تصادفی یا مغرضانه: که می‌توانند سیستم را به طور نادرست فعال کنند.

این عوامل نیازمند نظارت و مراقبت دقیق از سیستم‌های اعلام حریق هستند تا از ارسال هشدارهای نادرست جلوگیری شود.

برای کاهش هشدارهای خطا می‌­توان به سه روش زیر عمل نمود

در زیر توضیحی ساده و مختصر از متن ارائه شده است:

1. کاهش حساسیت دتکتورها: به طور کلی، کاهش حساسیت دتکتورها به جای مفید بودن، معمولاً باعث ایجاد مشکلات می‌شود، مگر اینکه حساسیت دتکتور بیش از حد نیاز باشد.

2. سیستم تایید هشدار: این سیستم زمانی را برای تایید یک هشدار از دتکتور منتظر می‌ماند، معمولاً حدود ۳۰ ثانیه، تا اطمینان حاصل شود که هشدار ارسالی صحیح است.

3. استفاده از تجهیزات آدرس‌پذیر و هوشمند:این تجهیزات پیشرفته‌تر و با قابلیت ارتباط مستقیم با تابلوی کنترل مرکزی، به طور معمول بدون خطا عمل می‌کنند، مگر اینکه مشکلی مرتبط با عوامل انسانی یا طراحی نادرست وجود داشته باشد.

4. گستردگی شبکه اعلام حریق و احتمال ارسال هشدارهای خطا: با افزایش تعداد دتکتورها در شبکه، احتمال ارسال هشدارهای نادرست نیز افزایش می‌یابد. به طور مثال، در سیستم‌های معمول با کمتر از ۴۰ دتکتور، دو پیام خطا در سال به عنوان معمولی در نظر گرفته می‌شود.

این موارد نشان می‌دهد که نحوه عملکرد و اختلالات ممکن در سیستم‌های اعلام حریق به شدت وابسته به نحوه استفاده، نظارت و پیکربندی آن‌ها است.